Do pomysłu sceptycznie odniósł się minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. W jego ocenie propozycja oznaczałaby w praktyce sprzedaż lub zastawienie części polskich rezerw złota.
Jak stwierdził, byłaby to w istocie spekulacja na cenie kruszcu. Jeśli cena złota spadłaby w przyszłości – państwo mogłoby zyskać. Jeśli jednak wzrośnie, Polska mogłaby ponieść duże straty. Sikorski podkreślił jednocześnie, że europejski mechanizm SAFE jest rozwiązaniem bezpieczniejszym.
Podobne stanowisko przedstawił prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski, który argumentował, że w obecnej sytuacji bezpieczeństwa Polska powinna wzmacniać przemysł zbrojeniowy przede wszystkim poprzez inwestycje krajowe, a brakujący sprzęt kupować we współpracy z partnerami z Europy i USA. Jego zdaniem unijny program SAFE daje możliwość dużych inwestycji w polski sektor obronny bez naruszania strategicznych rezerw finansowych państwa.
Trzaskowski podkreślił również, że w trudnych czasach odpowiedzialne państwo powinno chronić rezerwy, które stanowią zabezpieczenie waluty i gospodarki na wypadek kryzysu.
Krytyczne głosy płyną także z Lewicy. Posłanka Anna Maria Żukowska stwierdziła, że rezerwy złota powinny być traktowane jako zabezpieczenie na naprawdę kryzysowe momenty, a nie jako źródło finansowania wydatków w sytuacji, gdy istnieją inne instrumenty.
Jeszcze ostrzej wypowiedziała się wicemarszałkini Senatu Magdalena Biejat, która skrytykowała zarówno samą koncepcję finansowania obronności z zysków banku centralnego, jak i wcześniejsze kontrakty zbrojeniowe. Zwróciła uwagę, że zyski Narodowego Banku Polskiego są niestabilne, a w ostatnich latach instytucja notowała nawet wielomiliardowe straty.
Podobny argument przedstawił poseł Krzysztof Śmiszek, wskazując, że w ostatnich latach wyniki finansowe NBP były zmienne, a prognozy na 2025 rok mówią nawet o kilkudziesięciomiliardowej stracie.
Z kolei część polityków prawicy krytycznie ocenia europejski mechanizm SAFE, argumentując, że wiąże się on z długoterminowym zadłużeniem wobec instytucji unijnych.
Eurodeputowany Patryk Jaki stwierdził, że pożyczka, którą można wstrzymać według niejasnych kryteriów, a którą i tak trzeba spłacać, nie jest bezpiecznym rozwiązaniem dla państwa.
Jeszcze mocniej pomysł prezydenta poparła europosłanka Ewa Zajączkowska-Hernik. Jej zdaniem sprzedaż części rezerw złota przy obecnych wysokich cenach pozwoliłaby sfinansować dozbrojenie armii bez zaciągania kredytu w obcej walucie oraz bez unijnych warunków.
Według niej byłaby to realna alternatywa wobec długoterminowego zadłużenia w ramach europejskiego SAFE.
Debata wokół „Polskiego SAFE 0%” pokazuje głębokie różnice w podejściu do finansowania obronności. Zwolennicy rozwiązania proponowanego przez prezydenta widzą w nim sposób na uniknięcie unijnego zadłużenia i większą niezależność finansową. Krytycy podkreślają natomiast ryzyko finansowe związane z wykorzystaniem rezerw złota oraz konieczność współpracy z partnerami europejskimi.
Dyskusja prawdopodobnie będzie kontynuowana w najbliższych dniach, gdy rząd i parlament zaczną analizować szczegóły propozycji przedstawionej przez prezydenta.
TS.