We wtorek, 15 września, w Gdańsku odbyła się uroczysta gala ogólnopolskiego konkursu „Zabytek Zadbany 2026”. Nagrodę dla zespołu zamkowo-parkowego w Suchej Beskidzkiej odebrał burmistrz miasta Stanisław Lichosyt. Uroczystość odbyła się w zabytkowych przestrzeniach Centrum św. Jana.
Konkurs organizują Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalny Konserwator Zabytków, a za jego realizację odpowiada Narodowy Instytut Dziedzictwa. Historia konkursu sięga 1975 roku. Jego celem jest wskazywanie i promowanie przykładów właściwej opieki nad polskim dziedzictwem kulturowym, obejmującej między innymi prace konserwatorskie, restauratorskie i rewaloryzację zabytkowych przestrzeni.
W tegorocznej edycji do ostatecznej oceny jury zakwalifikowano 49 obiektów z całej Polski. Komisja analizowała między innymi zakres i jakość przeprowadzonych prac, sposób ochrony wartości historycznych oraz funkcjonowanie zabytkowych obiektów i przestrzeni.
Istotnym elementem konkursu były wizyty członków jury we wszystkich zakwalifikowanych miejscach. Wśród nich znalazła się również Sucha Beskidzka, gdzie komisja mogła bezpośrednio ocenić efekty wieloletnich działań przy renesansowym zamku, zabytkowym parku i oranżerii.
Rozstrzygnięcie konkursu nastąpiło 29 maja 2026 roku, kiedy oficjalnie ogłoszono wyniki tegorocznej edycji. Gmina Sucha Beskidzka otrzymała nagrodę za realizację prac konserwatorskich, budowlanych i badawczych przy zespole zamkowo-parkowym.
Kompleksowa odnowa zabytku rozpoczęła się po przejęciu zespołu przez Miasto Sucha Beskidzka w 2016 roku. Od tego czasu prowadzone są kolejne etapy prac mających na celu zachowanie historycznego obiektu oraz jego udostępnianie mieszkańcom i odwiedzającym.
Zakres wykonanych działań obejmował między innymi: wymianę pokrycia dachowego wraz z elementami konstrukcji, odwodnienie budynku, usunięcie zawilgocenia i wykonanie specjalistycznych izolacji, wymianę okien z zachowaniem ich wcześniejszej formy i stylu, wykonanie tynków renowacyjnych oraz odtworzenie historycznych detali architektonicznych, rekonstrukcję elementów kamiennych, w tym kolumn, ozdób i posadzek z piaskowca, odrestaurowanie mostków w parku zamkowym i uporządkowanie historycznej zieleni, odbudowę oranżerii oraz wykonanie nowego systemu ogrzewania zamku.
Prace objęły nie tylko sam zamek, ale również park i oranżerię. Dziś cały kompleks tętni życiem. Zamek pozostaje miejscem wydarzeń i działalności kulturalnej, oranżeria zyskała nowe zastosowanie, a park jest otwartą przestrzenią dla mieszkańców i odwiedzających.
Konkurs „Zabytek Zadbany” obejmuje nie tylko ocenę stanu technicznego zabytków, ale także sposób prowadzenia prac i ochrony ich wartości historycznych. W przypadku Suchej Beskidzkiej ocenie poddano również sposób obecnego użytkowania zespołu zamkowo-parkowego.
Nagroda przyznana w kategorii „Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu” stanowi wyróżnienie dla działań prowadzonych przy „Małym Wawelu” i jego otoczeniu. Jest to ogólnopolskie docenienie prac realizowanych przez lata po przejęciu kompleksu przez miasto.
Źródło/foto: UM Sucha Beskidzka
