Informację o wpisie przekazało Babiogórskie Centrum Kultury, podkreślając, że to efekt wspólnej pracy całej góralskiej społeczności. Podziękowania skierowano do wszystkich osób zaangażowanych w przygotowanie zgłoszenia, a także do Agaty Muchy za koordynację działań i pomoc w dotrzymaniu terminów.
Kultura górali polskich Karpat jest żywym dziedzictwem, które obejmuje nie tylko stroje i folklor prezentowany podczas uroczystości, ale przede wszystkim codzienne zwyczaje, rodzinne obrzędy, muzykę, taniec, gwarę i wiedzę przekazywaną z pokolenia na pokolenie.
Do wspólnot tworzących to dziedzictwo należą górale śląscy, żywieccy, babiogórscy, orawscy, podhalańscy, zagórzańscy, gorczańscy, kliszczaccy, spiscy, pienińscy, łącko-kamieniccy oraz nadpopradzcy. Choć poszczególne regiony różnią się zwyczajami i lokalną specyfiką, łączy je przywiązanie do tradycji oraz poczucie wspólnej tożsamości.
Góralskie dziedzictwo kształtowało się przez stulecia w trudnych warunkach życia w górach. Pasterstwo i rolnictwo, silne więzi rodzinne i sąsiedzkie, wzajemna pomoc oraz religijność miały istotny wpływ na miejscowe obyczaje.
Ważną częścią kultury są obrzędy rodzinne i doroczne. Wydarzenia takie jak wesele, prymicje, chrzest czy pogrzeb mają ściśle określoną formę, z elementami symbolicznymi związanymi z regionem. Święta religijne – Boże Narodzenie, Wielkanoc, Zielone Świątki są obchodzone uroczyście, z zachowaniem dawnych zwyczajów, modlitw i regionalnych potraw. W rodzinie odbywa się transmisja międzypokoleniowa, a starsi członkowie rodu pełnią ważną rolę wychowawczą. Tradycja znajduje odzwierciedlenie również w architekturze, wystroju domów, kuchni regionalnej i medycynie ludowej. Kuchnia pozostaje sercem domu, a gościnność i uprzejmość wobec odwiedzających to trwała cecha obyczajowości, której doświadczają również przyjezdni.
Szczególne miejsce zajmuje pasterstwo. Wypas owiec na halach, produkcja bundzu, bryndzy i oscypków, rytuały redyku i święta pasterskie tworzą unikalny cykl obrzędowy i ważny element muzycznego dziedzictwa regionów górskich.
Nieodłącznymi elementami tej kultury są także strój regionalny, śpiew, taniec i gwara. To właśnie dzięki nim przekazywane są lokalne historie, wartości i doświadczenia kolejnych pokoleń.
Kultura góralska pozostaje żywa dzięki zaangażowaniu rodzin, zespołów regionalnych, parafii, stowarzyszeń i instytucji kultury. Festiwale, przeglądy folklorystyczne, warsztaty i działania edukacyjne pomagają zachować tradycje, a jednocześnie przekazywać je młodszym pokoleniom.
Wpis na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego podkreśla znaczenie tych działań i rolę społeczności, które dbają o ciągłość kulturową swoich regionów. Dla powiatu suskiego szczególne znaczenie ma obecność górali babiogórskich wśród wspólnot współtworzących dziedzictwo polskich Karpat.
Uroczystość wręczenia decyzji o wpisach na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego oraz do Krajowego Rejestru Dobrych Praktyk w Ochronie Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego odbyła się 16 października w Instytucie Dziedzictwa Niematerialnego Ludów Karpackich w Ludźmierzu. Podczas wydarzenia uhonorowano depozytariuszy 23 zjawisk i praktyk wpisanych do rejestrów od września 2025 roku do lipca 2026 roku. Gala jest okazją do wyrażenia uznania osobom i społecznościom, które z zaangażowaniem pielęgnują oraz przekazują dalej wartości wpisane w niematerialne dziedzictwo kulturowe.
Źródło/foto: Babiogórskie Centrum Kultury
