Świadomość o odrębności górali z Zawoi, Piwnicznej-Zdroju czy Łącka od górali z Zakopanego jest coraz większa. Każdy Polak wie, że górale są w Zakopanem. Wciąż jednak niewielu słyszało, że poza Podhalem są m.in. Górale Biali, Nadpopradzcy, Spiscy, Pienińscy, Babiogórscy, Orawscy i Kliszczacy.

Babiogórskie Centrum Kultury w Zawoi, Gminne Centrum Kultury w Lipnicy Wielkiej, Gminny Ośrodek Kultury w Łącku, Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Piwnicznej-Zdroju i Centrum Kultury w Krynicy- Zdroju połączyły swe siły, by pod przewodnictwem Fundacji Mapa Pasji z Krakowa popularyzować kulturę mniej znanych grup górali. Babiogórcy i Orawianie spod Babiej Góry, Górale Biali znad Dunajca i Czarni znad Popradu, a także Górale Karpaccy, czyli Łemkowie zasługują na docenienie.

Projekt Fundacji Mapa Pasji został poświęcony dziedzictwu mniej znanej góralszczyzny – Góralom Babiogórskim, Orawskim, Białym, Nadpopradzkich i Łemkom, a konferencja była jego podsumowaniem. Podczas barwnego spotkania dyskutowano o skarbach kultury góralskiej, uczono się od najlepszych ośrodków kultury, a także podziwiano kuchnię i zdolności artystyczne górali.

Goście obejrzeli również spoty promocyjne, w których Michał Kopaniszych z Kopaniszyn Studio w Suchej Beskidzkiej uchwycił góralską naturę i emocje towarzyszące nagraniu. Spotkanie uświetniła premiera teledysku do „Śpiewki”, czyli wspólnej pieśni górali spoza Podhala, w której powstaniu wzięło udział 200 artystów, a także koncert utalentowanej Kapeli Zespołu Regionalnego „Dolina Popradu”.

O tym, co jest prawdziwym skarbem Górali spoza Podhala, dyskutowali naukowcy i dziennikarze, wskazując na autentyczność. Prof. Stanisława Trebunia-Staszel wyjaśniła, dlaczego to kultura Górali Podhalańskich jest dziś najbardziej znana, a Agata Mucha z Narodowego Instytutu Dziedzictwa zwróciła uwagę na góralskie dziedzictwo niematerialne, umiejętności i tradycje, które zachowały się wśród mieszkańców. Ośrodki kultury podzieliły się swoją wiedzą i doświadczeniem z uczestnikami warsztatów, podpowiadając, jak współpracować z biznesem czy rozsławiać lokalne skarby.

Pięć grup góralskich zaprezentowało skarby swojej kultury – od kulinarnych perełek, po rzemiosło i sztukę. Poszukujący niepowtarzalnych smaków turyści, u górali poczują się jak w raju. Lokalne koła gospodyń wiejskich zaserwowały uczestnikom tradycyjne potrawy, które wyróżniają regiony, do kolejnych dodały nutkę nowoczesności, udowadniając, że oscypek z żurawiną to tylko wstęp do góralskiej kuchni. Orawa zachwyciła bogactwem pamiątek autorstwa Magdaleny Kostrzewy- Smreczak, które zasługują na wyparcie tych chińskich. Kolejnym stoiskiem zawładnęły rękawice furmańskie Przestrzenne Tkactwo Czarnych Górali i rodziny Nakielskich. Ich sposób tkania ma szansę znaleźć się światowej liście dziedzictwa niematerialnego UNESCO, jedna z takich rękawic powstawała na oczach odwiedzających. Łemkowską sztukę reprezentowały ikony pisane przez Agatę Broniszewską z Krynicy-Zdroju. Rodzice, choć nie tylko, mogli zaopatrzyć się babiogórskie zabawki w duchu eko i jabłka-lizaki Górali Białych z Łącka.

Choć projekt „Skarby Górali spoza Podhala” zmierza ku końcowi, to nie koniec spotkań z kulturą góralską. Dzięki bezpłatnej aplikacji „Skarby Górali” można sięgnąć po ich dziedzictwo w każdej chwili.

Górale pięknie się różnią! Dzięki takim inicjatywom wiemy o nich coraz więcej.

Źródło: Fundacja Mapa Pasji