Program „Czyste Powietrze” w 2026 roku ma przejść kolejną dużą reformę. Rząd i Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej zapowiadają zmiany które są odpowiedzią na problemy zgłaszane przez mieszkańców, gminy oraz firmy wykonawcze. Zgłaszane są przede wszystkim skomplikowane procedury, długi czas rozliczeń oraz przypadki nadużyć. Poniżej znajdziesz listę 10 zmian i rozwinięcie najważniejszych planowanych zmian.

1. Krótszy wymagany okres posiadania domu

2. Wprowadzenie bonu na audyt energetyczny

3. Więcej czasu na rozliczenie prefinansowania

4. Łagodniejsze wymagania dotyczące termomodernizacji

5. Możliwość realizacji inwestycji etapami

6. Większa rola gmin i operatorów programu

7. Lista rekomendowanych wykonawców

8. Umowy trójstronne dla większego bezpieczeństwa

9. Ograniczenia dla nieefektywnych systemów grzewczych

10. Utrzymanie wysokich poziomów dotacji

1. Łagodniejsze zasady dotyczące własności domu

Obecnie trzeba być właścicielem nieruchomości przez minimum 3 lata. Od lipca 2026 r. wymóg ma zostać złagodzony czyli ulec zmniejszeniu. Dzięki temu z programu będą mogły korzystać osoby, które niedawno kupiły lub odziedziczyły dom.

Jednym z najczęściej krytykowanych wymogów był obowiązek posiadania nieruchomości przez minimum 3 lata przed złożeniem wniosku.

Co ma się zmienić w zasadach dotyczących własności domu?

• - Rząd planuje skrócenie lub częściowe zniesienie tego wymogu.

• - Z programu mają łatwiej korzystać:

  • osoby po zakupie domu,

  • młode rodziny,

  • spadkobiercy nieruchomości,

  • osoby przejmujące dom po rodzicach.

Dlaczego to ważne?

Dotychczas wiele osób kupowało stary dom wymagający modernizacji, ale nie mogło otrzymać wsparcia przez pierwsze lata po zakupie. Nowe przepisy mają przyspieszyć wymianę źródeł ciepła i termomodernizację budynków.

2. Bon na audyt energetyczny finansowany z góry

• - Audyt energetyczny pozostanie obowiązkowy.

• - Nowością ma być specjalny bon finansujący wykonanie audytu.

• - Bon będzie można uzyskać za pośrednictwem gminnych operatorów programu.

Od od 31 marca 2025 roku audyt energetyczny jest obowiązkowy przy składaniu wniosku.

Co określa audyt energetyczny?

Audyt określa:

• - ile energii zużywa budynek,

• - gdzie występują największe straty ciepła,

• - jakie prace przyniosą największe oszczędności.

Problem obecnych zasad dla audytu energetycznego

Beneficjent musi najpierw sam zapłacić za audyt, a dopiero później otrzymuje zwrot kosztów.

Nowość od lipca 2026 roku dla audytu energetycznego

Ma pojawić się:

• - specjalny bon na audyt,

• - finansowanie wykonywane z góry,

• - możliwość wykonania audytu bez angażowania własnych pieniędzy.

Jak to ma działać?

• - mieszkaniec zgłasza się do operatora programu w gminie,

• - operator zleca audyt,

• - koszt zostaje pokryty z funduszy programu.

Planowana stawka za audyt to około 1200 zł netto + VAT.

3. Dłuższy termin rozliczenia prefinansowania

• - Termin rozliczenia zaliczki ma zostać wydłużony: z 120 dni do 180 dni.

• - Ma to ułatwić realizację inwestycji i ograniczyć problemy z rozliczeniami.

Prefinansowanie oznacza wypłatę części pieniędzy jeszcze przed zakończeniem inwestycji dla beneficjentów z II (70% dofinansowania kosztów kwalifikowanych netto) i III grupy (100% dofinansowania kosztów kwalifikowanych netto).

Obecne terminy rozliczeń

• - beneficjent ma 120 dni na rozliczenie zaliczki,

• - wiele inwestycji nie mieściło się w tym terminie.

Od lipca 2026

Termin ma zostać wydłużony do:

• - 180 dni.

Dlaczego to ważne?

W praktyce inwestycje często się opóźniają przez:

• - brak ekip wykonawczych,

• - długi czas oczekiwania na pompy ciepła lub okna,

• - problemy pogodowe,

• - formalności administracyjne.

Dłuższy termin ma zmniejszyć liczbę korekt i zwrotów dotacji.

4. Mniej restrykcyjne wymagania dotyczące termomodernizacji

• - Obecnie w programie Czyste Powietrze od 31 marca 2025 obowiązują dwa wymogi oszczędności energii:

• - zmniejszenie co najmniej o 40% zużycie energii użytkowej

• - poprawa o jeden wskaźnik (pseudo klasa) energetyczny stworzone na potrzeby programu Czyste Powietrze przez NFOŚiGW

  1. 1. poniżej 80 kWh/(m2*rok)

  2. 2. od 80 do 140 kWh/(m2*rok)

  3. 3. powyżej 140 kWh/(m2*rok)

• Nowość w pracach termomodernizacyjnych od lipca 2026 roku

• - Program ma dopuścić częściową termomodernizację zamiast obowiązkowego pełnego remontu energetycznego.

• - Beneficjent będzie mógł otrzymać wsparcie po osiągnięciu określonego poziomu oszczędności energii.

• - Ułatwienia mają objąć szczególnie osoby korzystające z podwyższonego poziomu dofinansowania.

W obecnej wersji programu wymagane są często bardzo szerokie modernizacje energetyczne.

Co się zmieni w termomodernizacji od lipca 2026?

Rząd planuje:

• - dopuścić częściową termomodernizację,

• - większą elastyczność przy wyborze zakresu prac,

• - możliwość etapowego osiągania wymaganych parametrów energetycznych.

Przykład:

Dotychczas właściciel domu musiał czasem jednocześnie:

• - wymienić piec,

• - ocieplić ściany,

• - ocieplić strop pod nieogrzewanym poddaszem,

• - i/lub wymienić okna,

• - poprawić wentylację.

Po zmianach możliwe będzie:

• - wykonanie części prac teraz,

• - a kolejnych etapów później.

Cel zmian prac w pracach termomodernizacyjnych od lipca 2026

• - zwiększenie liczby osób korzystających z programu,

• - ograniczenie sytuacji, w których inwestycja była zbyt droga mimo dotacji.

5. Możliwość realizacji inwestycji etapami

• - Planowane zmiany mają umożliwić łatwiejsze rozłożenie prac na kilka etapów.

• - Dzięki temu właściciele domów nie będą musieli wykonywać całej modernizacji jednocześnie.

Ta zmiana jest powiązana z nowym podejściem do termomodernizacji.

Jak ma wyglądać system etapowy?

Beneficjent będzie mógł:

1. - najpierw wymienić źródło ciepła,

2. - później wykonać ocieplenie,

3. - a w kolejnym etapie np. wymienić stolarkę okienną.

Korzyści sytemu etapowego

• - mniejsze jednorazowe wydatki,

• - łatwiejsze planowanie budżetu,

• - możliwość dostosowania inwestycji do własnych możliwości finansowych.

To szczególnie ważne dla rodzin o niższych dochodach i osób starszych.

6. Silniejsza rola operatorów i gmin

• - Gminni operatorzy mają pomagać mieszkańcom:

  • w składaniu wniosków,

  • wyborze zakresu prac,

  • rozliczaniu inwestycji.

• - Rząd zapowiada również zwiększenie finansowania dla gmin uczestniczących w programie.

System operatorów został wprowadzony już w 2025 roku, ale od 2026 ma zostać rozszerzony.

Kim jest operator?

To instytucja lub gmina pomagająca mieszkańcom:

• - przygotować dokumenty,

• - wybrać zakres inwestycji,

• - rozliczyć dotację,

• - znaleźć wykonawcę.

Dlaczego to wprowadzono?

W poprzednich latach pojawiały się:

• - nieuczciwe firmy,

• - źle przygotowane wnioski,

• - zawyżanie kosztów inwestycji,

• - problemy seniorów z formalnościami.

Co się zmieni?

• - więcej gmin ma otrzymać finansowanie,

• - operatorzy mają dostać dodatkowe środki,

• - większy nacisk zostanie położony na wsparcie osób zagrożonych ubóstwem energetycznym.

7. Lista rekomendowanych wykonawców

• - Planowane jest stworzenie oficjalnej listy sprawdzonych firm wykonawczych.

• - Celem jest ograniczenie oszustw i nieuczciwych praktyk przy realizacji inwestycji.

To jedna z najważniejszych zmian dla bezpieczeństwa beneficjentów.

Dlaczego powstaje lista rekomendowanych wykonawców?

W poprzednich edycjach programu zdarzały się przypadki:

• - zawyżania cen,

• - źle wykonanych instalacji,

• - pobierania zaliczek bez realizacji prac,

• - montowania urządzeń niskiej jakości.

Jak ma działać lista rekomendowanych wykonawców?

Na liście znajdą się firmy:

• - posiadające odpowiednie doświadczenie,

• - spełniające określone standardy,

• - pozytywnie zweryfikowane przez program.

Ważne

• - korzystanie z listy nie będzie obowiązkowe,

• - ale może zwiększyć bezpieczeństwo inwestora.

8. Umowy trójstronne: beneficjent – wykonawca – fundusz

• - Rozważane jest wprowadzenie umów pomiędzy:

  • funduszem,

  • beneficjentem,

  • wykonawcą.

• - Ma to poprawić kontrolę nad wydatkowaniem środków publicznych.

Rozważane są nowe rozwiązania prawne zabezpieczające publiczne pieniądze.

Na czym polega umowa trójstronna?

W umowie uczestniczyliby:

• - właściciel domu,

• - wykonawca,

• - fundusz wypłacający dotację.

Cel umowy trójstronnej

• - większa kontrola nad inwestycją,

• - ograniczenie oszustw,

• - łatwiejsze dochodzenie roszczeń.

Możliwe efekty

• - mniej fikcyjnych inwestycji,

• - szybsze rozwiązywanie sporów,

• - większa przejrzystość wydatków.

9. Ograniczenie wsparcia dla nieefektywnych źródeł ogrzewania

• - Program ma stopniowo odchodzić od finansowania klasycznych elektrycznych systemów grzewczych opartych na grzałkach.

• - Preferowane mają być bardziej efektywne rozwiązania, np. pompy ciepła.

Program ma jeszcze mocniej promować efektywność energetyczną.

Co może zostać ograniczone?

Mniejsze wsparcie lub brak dotacji dla:

• - prostych kotłów elektrycznych,

• - ogrzewania opartego wyłącznie na grzałkach,

• - urządzeń o niskiej efektywności.

Co będzie preferowane?

• - pompy ciepła,

• - urządzenia z listy ZUM,

• - rozwiązania spełniające wysokie normy efektywności.

Dlaczego?

Celem programu jest:

• - ograniczenie rachunków za energię,

• - zmniejszenie emisji zanieczyszczeń powietrza, a tym samym poprawa jakości powietrza.

10. Utrzymanie wysokich poziomów dotacji

• - W 2026 r. nadal mają obowiązywać trzy poziomy wsparcia uzależnione od dochodów.

• - Najwyższa dotacja może sięgać nawet 135 tys. zł przy kompleksowej termomodernizacji.

Mimo zmian program nadal ma oferować bardzo wysokie wsparcie finansowe.

Trzy poziomy dofinansowania

Poziom podstawowy

• - dla osób z dochodem do 135 tys. zł rocznie,

• - do około 40% kosztów kwalifikowanych netto.

Poziom podwyższony

• - dla gospodarstw o niższych dochodach,

• - nawet do 70% kosztów kwalifikowanych netto.

Poziom najwyższy

• - dla osób zagrożonych ubóstwem energetycznym,

• - nawet 100% kosztów kwalifikowanych netto.

Maksymalna kwota

- Przy kompleksowej modernizacji dotacja może wynieść nawet:

• 135 tys. zł.

Podsumowanie

Zmiany planowane od lipca 2026 roku mają przede wszystkim:

• - uprościć procedury,

• - zwiększyć bezpieczeństwo beneficjentów,

• - ograniczyć nadużycia,

• - ułatwić dostęp do programu osobom mniej zamożnym,

• - przyspieszyć modernizację energetyczną domów.

Największe znaczenie mogą mieć:

• - bon na audyt energetyczny,

• - łatwiejszy dostęp dla nowych właścicieli domów,

• - dłuższy czas rozliczenia inwestycji,

• - możliwość wykonywania prac etapami,

• - lista sprawdzonych wykonawców.

• Artykuł został napisany w konsultacjach z firmą zajmującą się wykonywaniem audytów energetycznych do programu Czyste Powietrze CEB.COM.PL