Tego dnia w 1945 roku żołnierze 60. Armii 1 Frontu Ukraińskiego wkroczyli na teren kompleksu obozowego. Wolność odzyskało wówczas około 7 tysięcy skrajnie wycieńczonych więźniów, w tym blisko 500 dzieci. Tragiczny paradoks historii sprawił, że żołnierze reprezentujący system stalinowski przynieśli wyzwolenie ofiarom totalitaryzmu hitlerowskiego.

Auschwitz-Birkenau był największym niemieckim nazistowskim obozem koncentracyjnym i obozem zagłady. W latach 1940–1945 Niemcy zamordowali tam co najmniej 1,1 miliona ludzi. Wśród ofiar było około 960 tysięcy Żydów, ponad 70 tysięcy Polaków, około 21 tysięcy Romów i Sinti, 15 tysięcy jeńców sowieckich oraz tysiące osób innych narodowości. Aż 230 tysięcy zamordowanych stanowiły dzieci.

Obóz powstał wiosną 1940 roku na ziemiach polskich wcielonych po agresji Niemiec do III Rzeszy. Kompleks obejmował Auschwitz I, Auschwitz II-Birkenau, Auschwitz III-Monowitz oraz ponad 40 podobozów. Początkowo przeznaczony był głównie do przetrzymywania polskiej inteligencji i więźniów politycznych. Jego pierwszym komendantem był Rudolf Höss.

W obliczu zbliżającego się frontu Niemcy rozpoczęli zacieranie śladów ludobójstwa. Wysadzano krematoria, palono dokumenty, niszczono masowe groby, mordowano członków Sonderkommando. Ostatnie krematorium – krematorium V – zniszczono w przeddzień wyzwolenia. Około 60 tysięcy więźniów zmuszono do ewakuacji w głąb Rzeszy. Podczas tzw. Marszów Śmierci w styczniowym mrozie zginęło co najmniej 15 tysięcy osób.

Pozostałości po najmłodszych ofiarach buciki, ubranka, zabawki do dziś przejmująco świadczą o skali zbrodni. Można je oglądać w bloku V Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu.

W 2005 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło 27 stycznia Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holokaustu. To dzień hołdu dla zamordowanych, ale także wezwanie do sprzeciwu wobec antysemityzmu, rasizmu i wszelkich form negowania Holokaustu. Pamięć nie jest jedynie wspomnieniem przeszłości – jest obowiązkiem wobec przyszłości.

Dzisiaj na terenie Oświęcimia i Brzezinki odbędą się uroczyste obchody 81. rocznicy wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Główne uroczystości rozpoczną się o godzinie 16.00 na terenie byłego obozu Auschwitz II-Birkenau.

W wydarzeniu udział weźmie Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Karol Nawrocki, osoby ocalałe z Zagłady, a także przedstawiciele korpusu dyplomatycznego, władz państwowych i samorządowych oraz instytucji międzynarodowych.

W związku z organizacją obchodów 81. rocznicy wyzwolenia KL Auschwitz-Birkenau w dniu 27 stycznia 2026 roku na terenie Oświęcimia oraz Brzezinki mogą wystąpić czasowe utrudnienia w ruchu drogowym.


Źródło: IPN/KPP Oświęcim
Foto: KPP Oświęcim

Zdjęcia przedstawiają obóz koncentracyjny i zagłady Auschwitz-Birkenau. foto IPN