Uroczystość była częścią wydarzeń historycznych i edukacyjnych „Oby Dęby pamiętały”, organizowanych przez Stowarzyszenie na rzecz Dziedzictwa TOPO w Folwarku Toporzysko.

Aleja Dębów Katyńskich w Toporzysku powstała w 2020 roku, w 80. rocznicę Zbrodni Katyńskiej. Początkowo posadzono 17 drzew upamiętniających oficerów Pułku 3 Strzelców Konnych, których losy i nazwiska były znane organizatorom.

Dalsze poszukiwania historyczne pozwoliły ustalić nazwiska kolejnych sześciu oficerów zamordowanych w Katyniu. Ich pamięć została uhonorowana poprzez posadzenie kolejnych dębów, przy których umieszczono imienne tabliczki oraz postumenty z napisem „Katyń 1940 – PAMIĘTAMY”. Wśród upamiętnionych znaleźli się:

Rotmistrz Bazyli Nieczaj – urodzony w 1900 roku. Z 3 Pułkiem Strzelców Konnych związany od ukończenia Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu w 1926 roku. Znakomity jeździec: wraz z pułkiem zdobywał najwyższe lokaty w Militari, a w 1931 roku został mistrzem Polski w Championacie Konia (WKKW). Był m.in. dowódcą 1. szwadronu i instruktorem grupy sportowej pułku. Odznaczono go Srebrnym Krzyżem Zasługi. Po kampanii 1939 roku wrócił do Wołkowyska. Aresztowany przez Sowietów w grudniu 1939 roku, zaginął. Jego nazwisko figuruje na tzw. Białoruskiej Liście Katyńskiej.

-

Rotmistrz Jan Kwiatkowski – urodzony w 1893 roku w Kijowie. Jego wojskowy życiorys obejmuje I wojnę światową, służbę w 5. Dywizji Strzelców Polskich na Syberii i wojnę polsko-bolszewicką, podczas której dowodził szwadronem 1 Pułku Ułanów. Do 3 Pułku Strzelców Konnych trafił jesienią 1932 roku. Był m.in. oficerem mobilizacyjnym, czasowo adiutantem, kwatermistrzem, a nawet pełnił obowiązki dowódcy pułku. Wiosną 1940 roku został zamordowany przez NKWD w Charkowie. Spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Piatichatkach.

-

Podporucznik rezerwy Roman Wincenty Błażejewski – urodzony w 1907 roku. Był lekarzem weterynarii, absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego i Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Jako rezerwista szkolił się w 3 Pułku Strzelców Konnych, a do sierpnia 1939 roku pracował jako samorządowy lekarz weterynarii w Lipsku. Miał przydział mobilizacyjny do 3 PSK. Wiosną 1940 roku został zamordowany w Katyniu.

-

Podporucznik Henryk Kulesza – urodzony w 1915 roku, najmłodszy z upamiętnianych oficerów. Absolwent Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. Do 3 Pułku Strzelców Konnych trafił w 1938 roku. Został dowódcą plutonu 4. szwadronu, a we wrześniu 1939 roku dowodził jego I plutonem. Miał zaledwie 25 lat, kiedy wiosną 1940 roku został zamordowany w Katyniu. Spoczywa na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu.

-

Porucznik Stanisław Kryda – urodzony w 1900 roku. Legionista II Brygady Legionów Polskich, uczestnik bitwy pod Rarańczą i wojny polsko-bolszewickiej. W 3 Pułku Strzelców Konnych służył od 1934 roku. Był dowódcą i instruktorem, oficerem oświatowym oraz dowódcą plutonu kolarzy. Wszechstronnie wysportowany – reprezentował pułk w szermierce, narciarstwie i wieloboju oficerskim, należał również do Koła Szybowcowego Wołkowysk. Był mężem Stanisławy i ojcem Jerzego. Zamordowany w Katyniu wiosną 1940 roku.

-

Porucznik Jan Emanuel Wejtko – urodzony w 1909 roku na Łotwie. Absolwent Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. W 3 PSK był m.in. dowódcą plutonu, organizował szkolenie strzelców wyborowych i dowodził plutonem kolarzy. Uprawiał także sport, startował w zawodach konnych, szermierczych i strzeleckich, szkolił się w narciarstwie i żeglarstwie. W 1938 roku został przeniesiony do 4 Batalionu Pancernego, a podczas kampanii 1939 roku dowodził plutonem samochodów pancernych 91. Dywizjonu Pancernego Nowogródzkiej Brygady Kawalerii. Wiosną 1940 roku został zamordowany w Katyniu.

Foto: Małgorzata Worwa